Najnowsza interwencja Uważam Rze

Cywilizacja

Napisane obrazami

Agnieszka Niemojewska

Z okazji 70. rocznicy tragicznej śmierci Władysława Sikorskiego ukazał się album poświęcony generałowi

Praca zbiorowa
Generał Władysław Sikorski (1881–1943)
Bellona, MWP

Wydawnictwa okolicznościowe są konstruowane według określonej formuły. Ich zadaniem jest upamiętniać osobę lub wydarzenie, pełnią też na ogół funkcję eleganckiego i niebanalnego prezentu, będącego wyrazem uznania czy po prostu szacunku dla obdarowywanego. Takie przeznaczenie decyduje o ich walorach i słabościach: z jednej strony bywają to prawdziwe perły sztuki edytorskiej, z drugiej ich pomnikowy charakter zdecydowanie ogranicza wartość merytoryczną. Jednym słowem to rzeczy o pięknej powierzchowności i powierzchownej treści.

Edycja poświęcona generałowi Władysławowi Sikorskiemu bez wątpienia posiada zalety przedsięwzięcia okolicznościowego. To przede wszystkim efektownie przygotowany album, prezentujący fotografie (w sumie około 400!), materiały archiwalne, przedmioty związane z pełnionymi obowiązkami oraz rzeczy osobiste budowniczego i wodza Polskich Sił Zbrojnych po klęsce wrześniowej, a także zdjęcia dokumentujące rozwój i wysiłek wojenny należących do nich formacji, pochodzące przede wszystkim ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego, Instytutu Polskiego i Muzeum im. Gen. Sikorskiego oraz prywatnych. Strukturę całości tworzy co prawda, przynajmniej pozornie, tekst – podzielony na rozdziały i opracowany przez zespół autorów szkic biograficzny – jednak jest oczywiste, że o ile materiały graficzne obroniłyby się bez słownego wsparcia, bo „mówią" same za siebie, o tyle teksty tu zamieszczone bez fundamentu w postaci obrazów z trudem uzasadniałyby swoje istnienie jako samodzielne opracowania historyczne. Wspomniane rozdziały wyodrębnione zostały zresztą raczej ze względu na obfitość dostępnego materiału ilustrującego każdy z tematów niż według jakiegoś problemowego założenia wstępnego.

Poszczególne artykuły, czy to czytane osobno, czy jako całość, odpowiadają bowiem poetyce gatunku. Warto w tym miejscu przypomnieć, że Sikorski nie był i nie jest postacią ocenianą jednoznacznie, środowisko władz polskich, zarówno cywilnych, jak i wojskowych, na Zachodzie dalekie było od jednolitości i współbrzmienia nawet wobec aliantów, a katastrofa, w której zginął generał, dziś budzi chyba więcej emocji, a nawet demonów narodowych, niż kilkadziesiąt lat temu. Wątki te jednak w kolejnych rozdziałach są dyskretnie omijane, wyczerpują się w paru zdaniach na temat trudnej osobowości lub ambicji bohatera, najczęściej opatrznych ogólniejszą konkluzją, że tragiczne czasy wymagają szczególnych rozwiązań i obfitują w sytuacje, działania i postawy kontrowersyjne. Znamienne jest choćby dla całego tomu, jak niewiele miejsca poświęcono tu okolicznościom śmierci Naczelnego Wodza i powracającym nieustannie pytaniom o jej przypadkowy bądź nieprzypadkowy charakter. Spory wokół tej oraz innych kwestii dyskusyjnych podsumowuje w końcowej części pierwszego rozdziału Mariusz Skotnicki, który pisze po prostu: „W obliczu żałoby narodowej ucichły wreszcie głosy krytyki, przypominano za to wszystko, czego Sikorski dokonał dla kraju" (str. 80). Konkluzja ta mogłaby stanowić motto tej pozycji, a dopełnia tego wrażenia zamykająca rozdziały „Bibliografia selektywna" (co to jest w ogóle za zwierz językowy?).

Z tego, co napisane, wyłania się więc przede wszystkim rzetelne, choć znane już skądinąd kalendarium wydarzeń z życia i kariery generała – przy czym jego życiorys wojenny zdecydowanie tu dominuje nad etapami wcześniejszymi – oraz faktograficzny zarys polskiego udziału w wojnie na Zachodzie, okraszony oszczędnie migawkami zza kulis rozgrywek politycznych i z pozafrontowego życia polskiej społeczności armijnej. I jeśliby szukać jakiegoś wspólnego dla publikacji stanowiska zawierającego próbę oceny, patronują mu niewątpliwie oficjalne wyrazy aprobaty zawarte w przedmowie podpisanej przez prezydenta Bronisława Komorowskiego.

Poprzednia
1 2

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Ewa Bednarz

Kredyt z plastiku

Tylko część banków decyduje się na wydawanie przedsiębiorcom kart kredytowych. Znacznie chętniej oferują im dużo kosztowniejsze karty obciążeniowe

Intermedia

• MYŚLI I SŁOWA • BEATA SZYDŁO