Najnowsza interwencja Uważam Rze

Tu i teraz

Kim jest Munro?

Agnieszka Niemojewska

Komitet Noblowski ogłosił swą decyzję: Nagrodę Nobla 2013 w dziedzinie literatury otrzyma Alice Munro. Czyli kto? – zastanawia się przeciętny polski czytelnik

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury powszechnie uważa się za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodę literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895 r., jest przyznawana od 1901 r.

Szwedzka „Osiemnastka"

Jako organ przyznający nagrodę Nobel wskazał Akademię Szwedzką. Została ona założona na wzór Akademii Francuskiej przez króla Gustawa III w 1786 r. Akademia składa się z 18 członków, znanych jako De Aderton („Osiemnastu"). W jej skład wchodzą szwedzcy pisarze, poeci, filolodzy i historycy. Nad wyborem laureata pracuje Komitet Noblowski, składający się z czterech lub pięciu osób, wybrany spośród członków Akademii na okres trzech lat.

Prawo do nominacji mają członkowie Akademii Szwedzkiej oraz innych akademii i instytucji o podobnym charakterze. Prawo to otrzymali także uniwersyteccy profesorowie literatury i filologii, poprzedni laureaci nagrody oraz przewodniczący stowarzyszeń odpowiedzialnych za twórczość literacką w danym kraju. Nominacje są tajne przez 50 lat – wszelkie nazwiska potencjalnych kandydatów podawane przed i po ogłoszeniu nagrody są jedynie spekulacjami.

Zgodnie z wolą Alfreda Nobla nagroda miała trafiać do osoby, która stworzy „najbardziej wyróżniające się dzieło w kierunku idealistycznym". Pierwotny wymóg, zakładający, że rozpatrywane będą dzieła powstałe w roku poprzedzającym przyznanie nagrody, został sprowadzony do stwierdzenia, że starsze prace mogą być brane pod uwagę, jeśli ich znaczenie zostało docenione dopiero niedawno. W efekcie coraz rzadziej nagroda przyznawana jest za konkretne dzieło (tak jak np. w przypadku polskich laureatów – Henryk Sienkiewicz w 1905 r. otrzymał ją za „Quo vadis", a w 1924 r. Władysław Reymont za „Chłopów"), częściej – za całokształt twórczości i to takiej, która odpowiada Akademii... ideologicznie.

Ponieważ ubiegłoroczny literacki Nobel wzbudził kontrowersje – przypomnijmy, że nagrodę otrzymał chiński pisarz Mo Yan, co spotkało się z krytyką niektórych środowisk literackich, laureat bowiem jest uważany za zwolennika rządu komunistycznego; uhonorowanie go Nagrodą Nobla uznano za sprzeczne z ideą demokracji i walki o prawa człowieka – w tym roku wybrano niebudzącą takich wątpliwości mainstreamową pisarkę z... Kanady.

Pozornie zwyczajna codzienność

Kim jest Alice Munro? Ta 82-letnia kanadyjska pisarka, jedna z najlepszych żyjących autorek krótkich form prozatorskich pokonała rankingowych „pewniaków": przede wszystkim typowanego przez bukmacherów i znawców literatury Harukiego Murakamiego, ale też Umberto Eco, Philipa Rotha czy Amosa Oza. Thomas Tausky w eseju „Alice Munro. Biocritical Essay" napisał: „uznawana za najlepszą kanadyjską autorkę krótkich nowelek i opowiadań, Alice Munro systematycznie tworzy dzieła, w których dokładny opis relacji społecznych i głęboki rys psychologiczny łączą się z bezbłędnym instynktem używania właściwej formy ekspresji". Jej opowiadania skupiają się na relacjach międzyludzkich w codziennym życiu. Akcja większości jej utworów osadzona jest w południowo-zachodniej części prowincji Ontario i często obraca się wokół z pozoru trywialnych i codziennych faktów i obserwacji otaczającej rzeczywistości. Bohaterowie tych opowiadań (na ogół kobiety) to antyteza literackiego heroizmu.

Alice Munro jest powszechnie uznawana za najlepszą kanadyjską autorkę opowiadań. Dokładny opis relacji społecznych i głęboki rys psychologiczny łączy z bezbłędnym instynktem używania właściwej formy ekspresji

Jak powiedziała dla „Głosu Wielkopolskiego" prof. Agnieszka Rzepa z Pracowni Literatury Kanadyjskiej Wydziału Filologii Angielskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza: „Twórczość Alice Munro to nie tylko proza kobieca, ale po prostu ogólnoludzka. Alice Munro jest pisarką, której kunszt jest podziwiany od wielu lat zarówno przez krytyków, jak i czytelników. Zajmuje się losami zwykłych ludzi. Jej bohaterki to kobiety, które starzeją się razem z nią. Kiedy zaczynała karierę, jej bohaterki były osobami młodymi. Najpierw były to dziewczyny, potem kobiety w średnim wieku, a potem coraz częściej osoby starsze. Ale Alice Munro mówi o wszystkich i rzeczywiście dotyka takich rejonów ludzkiego doświadczenia, które często pozostają niewyartykułowane".

Poprzednia
1 2 3

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy