Najnowsza interwencja Uważam Rze

Historia

Pomnik Romana Dmowskiego w Warszawie

Ci, którzy żyli za długo

Piotr Skwieciński

– Ach, gdyby tak X pożył dłużej... – zdarza się nam westchnąć o politykach i osobach wpływających na życie publiczne. – Historia potoczyłaby się inaczej. Czyżby?

Czasem istotnie jest to prawdopodobne, częściej analiza wykazuje, że takie przekonanie to pobożne życzenia. A w każdym razie domniemanego pozytywnego obrotu spraw, związanego z czyimś dłuższym życiem, nie da się udowodnić.

Na przykład – sympatycy (ale także nieskłonni do entuzjazmu historycy) łamali sobie głowę nad pytaniami: co stałoby się, gdyby dłużej pożył Lenin. Czy jego rządy różniłyby się jakościowo od rządów Stalina? Czy logika stworzonego przez niego systemu doprowadziłaby w efekcie do podobnych rezultatów? Czy może odwrotnie – nie byłoby kolektywizacji, tylko trwałby NEP, o którym sam Włodzimierz Ilicz mówił przecież, że jest „w sierioz' i na dołgo" (na poważnie i na długo)?

I nie byłoby stalinowskich wszechogarniających czystek, tylko terror selektywny, skierowany jedynie na prawdziwych przeciwników władzy bolszewików? A w partii komunistycznej panowałaby wewnętrzna demokracja?

Odpowiedzieć na takie pytania jest trudno. Znacznie łatwiej dokonać odwrotnej operacji – określić, co by się stało, gdyby jakaś postać pożegnała się z tym światem wcześniej, niż stało się to w rzeczywistości. Bo znamy już przecież decyzje i działania, które owa postać podjęła w ostatnim okresie życia, i ich skutki.

I często można stwierdzić, że z dużą dozą prawdopodobieństwa wcześniejsza śmierć owych postaci dobrze przysłużyłaby się i sprawom, o które ci ludzie walczyli, i w jakimś sensie im samym.

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Adam Maciejewski

Polski kapitał na Kaukazie

Od 2014 r. w Armenii działa fabryka polskiej spółki Lubawa. Nawiązanie współpracy z rządem Armenii było możliwe dzięki promocji naszego przemysłu za granicą, wspieranej przez dotacje z UE