Najnowsza interwencja Uważam Rze

Historia

General Wladyslaw Sikorski podczas wizyty na Gibraltarze. Zdjecie zrobiono kilka godzin przed katastrofa

Jak zginął generał?

Tomasz Krzyżak

Okoliczności śmierci gen. Władysława Sikorskiego są równie niejasne jak tło katastrofy smoleńskiej z 2010 r.

Czy generał poleciał?

Ku tezie, że za śmiercią Sikorskiego stał Stalin, skłania się m.in. IPN, który od kilku lat prowadzi swoje śledztwo w tej sprawie. Mocno propaguje je również Tadeusz A. Kisielewski, który w ostatnich latach wydał kilka książek na ten temat. Jego zdaniem zadanie zabicia generała Sowieci zlecili brytyjskiemu szefowi kontrwywiadu w obszarze Morza Śródziemnego. Kim Philby, bo o nim tu mowa, pracował jednocześnie dla wywiadu radzieckiego. Miał więc możliwości, by taki zamach zorganizować. Ba, dysponował nawet sporą grupą ludzi. Krakowski badacz stawia ostatnio zaskakującą tezę: Sowieci wprowadzili na pokład samolotu swojego pilota (nie zginął w zamachu), który w taki sposób upozorował katastrofę, że pasażerowie – nieprzypięci pasami – zginęli. W tej wersji zaskakująca jest inna sprawa. Przypomnijmy, że tuż po katastrofie nie odnaleziono ciała córki generała i jego adiutanta. Otóż Kisielewski twierdzi, że nie było ich na pokładzie samolotu! Zostali uprowadzeni przez Sowietów i przewiezieni gdzieś w głąb ZSRR. Co się z nimi stało? Nie wiadomo. Być może zostali zamordowani w którymś z licznych łagrów. Być może dożyli swoich dni gdzieś w odosobnieniu.

Do wątku sowieckiego od lat przekonuje też prof. Jan Ciechanowski, historyk i były żołnierz AK, który po wojnie osiadł w Wielkiej Brytanii. W 2001 r. Ciechanowski oglądał raport szefa gabinetu premiera Harolda Wilsona Burke'a Trenda z 1969 r. na temat katastrofy. Opublikował go w książce „General Władysław Sikorski 1939–1943: Soldier and States- man" (Generał Władysław Sikorski 1939–1943. Żołnierz i mąż stanu). Raport wspomina o funkcjonariuszu NKWD, który w 1966 lub 1967 r. przeszedł na stronę Brytyjczyków i miał im powiedzieć, że gen. Sikorski zginął w zamachu przeprowadzonym lub zaaranżowanym przez NKWD. – Stalinowi szło o osłabienie rządu RP w Londynie i AK. Póki żył generał Sikorski, polska polityka i strategia były skoordynowane. Po jego śmierci nowy wódz naczelny gen. Kazimierz Sosnkowski liczył na III wojnę światową,  premier Stanisław Mikołajczyk zabiegał o porozumienie z Moskwą. I wiemy, co z tych kalkulacji wyszło – mówił Ciechanowski przy okazji ekshumacji Sikorskiego przed pięcioma laty.

Sprawa martwa i gnijąca

Spójrzmy jeszcze na ewentualne motywy Brytyjczyków i Polaków. Historycy jednoznacznie stwierdzają, że owszem, wywiad Wielkiej Brytanii miał możliwości pozbycia się Sikorskiego, ale nie było motywu. Zdaniem prof. Ciechanowskiego Churchill popierał Sikorskiego zarówno wobec Polaków zarzucających mu ustępliwość wobec Moskwy, jak i wobec Stalina domagającego się rekonstrukcji polskiego rządu na tle sprawy Katynia. Ale co jakiś czas wypływają rzekomo prawdziwe dokumenty. Jak choćby ten opublikowany w 2008 r. przez niemieckiego historyka Alfreda Schickela, który ma być stenogramem rozmowy telefonicznej Churchilla z Rooseveltem z końca lipca 1943 r. Cytat za Piotrem Zychowiczem:

„Roosevelt: Mam kilka uwag co do sprawy Sikorskiego, które powinny oddać mój punkt widzenia. Churchill: Ta sprawa jest zakończona. Zakończona i skończona. Oddałem tej kreaturze hołd w Izbie i jak wiesz, sprawa jest martwa. Roosevelt: Martwa i gnijąca. (...) Usunięcie Sikorskiego było czymś gorszym niż zbrodnią. Używając słów Talleyranda: to był błąd (...)".

Zychowicz uznaje ten dokument za fałszywy. Także prof. Ciechanowski mówi: „Są teorie, nie ma faktów". A co z Polakami? Lansowana przez lata teza (m.in. Dariusza Baliszewskiego) o tym, że Sikorskiego zabili Polacy sympatyzujący z Sowietami, legła chyba w gruzach po publikacji oględzin ciała generała po ekshumacji w 2008 r. Ale przecież jest wspominana już wyżej ekspertyza naukowców z Politechniki. Profesor Ciechanowski mówi o „opowiadaniach spod lipy". Czy na pewno? Tylko pozornie jesteśmy w zamkniętym kręgu. Zostawiając bowiem w spokoju wątek angielski i skupiając się wyłącznie na Sowietach, nie można wykluczyć współudziału polskich komunistów. Niestety, bez pełnego dostępu do materiału źródłowego skrzętnie chowanego w archiwalnych szafach wciąż będziemy pozostawali jedynie w sferze domysłów.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Intermedia

• MYŚLI I SŁOWA • BEATA SZYDŁO

Edyta Żyła

Doradzą i przeszkolą

Znaczna część unijnych pieniędzy trafia do doradców, którzy pomagają zakładać firmy lub je rozwijać. Przedsiębiorcy mogą więc liczyć na bezpłatne szkolenia, wsparcie doświadczonych mentorów albo pomoc w przygotowaniu strategii marketingowej