Najnowsza interwencja Uważam Rze

Tu i teraz

W epoce Gierka uroczyste pochody zastapily pokazy artystyczne i akrobatyczne

Mit założycielski

Leszek Pietrzak

Obchodzone 22 lipca Święto Odrodzenia Polski było w rzeczywistości symbolem zakłamania PRL i jej narodzin

O ile 1 Maja można było nazwać „imieninami" Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, o tyle 22 lipca były jej urodzinami. Święto Odrodzenia Polski, upamiętniające „ogłoszenie w dniu 22 lipca 1944 r. w Lublinie Manifestu PKWN i odrodzenia Polski po II wojnie światowej", ustanowiła w 1945 r. świętem narodowym i dniem wolnym od pracy Krajowa Rada Narodowa. Miało zastąpić obchodzone 11 listopada Święto Niepodległości, które wprowadzono 23 kwietnia 1937 r. jako „rocznicę odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego".

Władze komunistyczne obchodziły 22 lipca z wielką pompą. W latach 50. i 60. przez całą Polskę przechodziły pochody z pokazami gimnastycznymi i artystycznymi, oklaskiwane z honorowych trybun przez dygnitarzy. Kiedy wraz z nastaniem epoki Edwarda Gierka starano się nadać świętu pozory lekkości, z pochodów zrezygnowano, a o narodzinach nowego, sprawiedliwszego państwa przypominały Polakom turnieje i widowiska sportowe. Przed świętem lepiej zaopatrywano sklepy, rzucając dodatkowe partie towarów deficytowych, i oddawano do użytku nowe inwestycje, zwłaszcza te świadczące o postępowości PRL. 22 lipca 1973 r. uruchomiono pierwszą linię produkcyjną fiata 126p, a rok później z pompą otwarto gdański Port Północny. Święto Odrodzenia było też okazją do wydawania ważnych aktów prawnych i prezentowania Polakom nowych bohaterów: w 1952 r. uchwalono konstytucję PRL, a w 1974 r. Edward Gierek udekorował Leonida Breżniewa najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym – Krzyżem Virtuti Militari.

6 kwietnia 1990 r., po zmianie ustroju, Święto Odrodzenia ostatecznie zniknęło z kalendarza świąt państwowych. Komunistyczni posłowie specjalnie nie protestowali, bo dobrze wiedzieli, że 22 lipca niewiele miał wspólnego z prawdziwym odrodzeniem Polski i jej niepodległością. Wraz ze Świętem Odrodzenia runęła oparta na kłamstwach mitologia PRL, tworzona od lipca 1944 r.

PRL: dzieło Stalina

Przygotowania do stworzenia nowego „polskiego rządu" trwały w Moskwie już od grudniu 1943 r. Zajmowała się nimi bezpośrednio Komisja Organizacyjna Polskiego Komitetu Narodowego, wyłoniona przez Związek Patriotów Polskich (ZPP) – organizację skupiającą przedwojennych polskich komunistów, formalnie założoną na polecenie Stalina, która powstała podczas moskiewskiego zjazdu ZPP w czerwcu 1943 r. Proces tworzenia nowego rządu przyspieszył w drugiej połowie czerwca 1944 r., gdy było już jasne, że Armia Czerwona wkrótce sforsuje Bug. Stalin przeprowadził serię intensywnych rozmów instruktażowych z kierownictwem ZPP i kilkuosobową delegacją Krajowej Rady Narodowej (KRN) przemyconą z okupowanej przez Niemców Polski. KRN stworzyli w Warszawie pod koniec grudnia 1943 r. działacze skupiającej komunistów i powstałej z inicjatywy Stalina Polskiej Partii Robotniczej (PPR). W Moskwie działacze ZPP podporządkowali się władzy KRN, co jednak nie spodobało się Stalinowi. Wolał, żeby przy tej okazji „KRN pokazała zęby". W rezultacie na początku lipca 1944 r. w sowieckiej prasie ukazało się oświadczenie KRN informujące o podporządkowaniu przez KRN ZPP, jak również polskich oddziałów wojskowych tworzonych od maja 1943 r. w obozie w Sielcach nad Oką. W połowie lipca 1944 r. przedstawiciele KRN wystosowali do Stalina memoriał „w sprawie konieczności stworzenia Tymczasowego Rządu Polskiego". Takie rozwiązanie było jednak dla Sowietów nie na rękę z uwagi na konieczność utrzymania poprawnych stosunków z zachodnimi aliantami. Dlatego KRN-owcy podpowiedzieli, żeby Tymczasowy Rząd Polski zastąpić nazwą Delegatury KRN dla terenów wyzwolonych Polski. Według

Stalina pomniejszałaby jednak rangę instytucji. Z impasu pomógł wyjść minister spraw zagranicznych Związku Sowieckiego Wiaczesław Mołotow. Zaproponował, by przemianować Delegaturę KRN dla terenów wyzwolonych na Komitet Wyzwolenia Narodowego, na wzór tych powstałych we Francji i w Jugosławii. Stalin dodał zaś przymiotnik „polski".

Poprzednia
1 2 3 4

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Andrzej Sadowski

Wolność tak, ułatwienia nie

• RAZ POD WOZEM, RAZ POD WOZEM • Dopóki rządzący w Polsce będą mówić o ułatwieniach i ulgach dla przedsiębiorców, a nie o przywróceniu wolności gospodarczej, dopóty nie wybijemy się na ekonomiczną niepodległość