Najnowsza interwencja Uważam Rze

Tu i teraz

Stagnacja u Zamoyskiego

Rafał Kotomski

Dlaczego dysponująca wielomilionowym majątkiem Fundacja Zakłady Kórnickie nie może służyć rozwojowi przedsiębiorczości w polskim rolnictwie?

Najkrótsza odpowiedź mogłaby brzmieć: dlatego że państwo ani wielkopolskie samorządy nie robią nic, by ożywić działalność instytucji. – Stąd wszystko kończy się na bezruchu, typowym trwaniu na przeczekanie. Niby fundacja istnieje, ale konia z rzędem temu, kto potrafiłby bez zaglądania do internetu wymienić kilka jej zauważalnych aktywności – mówi przedsiębiorca rolny z okolic Poznania. Jego zdaniem nie widać woli politycznej, by przekształcić Zakłady Kórnickie w dynamiczną instytucję, która na przykład przeznaczałaby pieniądze na rozwój nowych technologii w rolnictwie. A przecież już szacowny założyciel fundacji Władysław hrabia Zamoyski jako jedno z jej najważniejszych zadań wymieniał „upowszechnianie wiedzy rolniczej".

Od Wielkopolski po Tatry

Fundacja Zakłady Kórnickie powstała kilka lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W kwietniu 1924 r. hrabia Zamoyski przekazał olbrzymi majątek na rzecz narodu, bo tak dokładnie określał to dokument potwierdzający darowiznę. W ślad za nim poszły regulacje prawne, a Sejm w 1925 r., ponad rok po śmierci fundatora, przyjął ustawę powołującą Zakłady Kórnickie. Hrabia Zamoyski był synem generała Władysława Zamoyskiego, dobrze znanego w kręgach polskiej emigracji w Paryżu. Gdy w końcu XIX w. przejmował dobra kórnickie w okolicach Poznania, zaangażował się w walkę na rzecz polskiej własności i przedsiębiorczości. Jako obywatel francuski został jednak wydalony z Prus, którymi rządził wówczas „żelazny kanclerz" Otto von Bismarck.

Roczny dochód fundacji z dzierżaw rolniczych i przemysłowych na terenie Zakładów Kórnickich to około 7 milionów złotych

Zamoyski przeniósł się ze swoimi aktywnościami do Galicji, gdzie m.in. nabył wielkie nieruchomości w Zakopanem i na terenie dzisiejszego Tatrzańskiego Parku Narodowego. Do hrabiego należało jednej trzeciej najwyższych polskich gór, posiadał też wiele hektarów na terenie stolicy Podhala. Gdy w 1920 r. hrabia powrócił na dobre do wolnej już Polski, jego majątek szacowano na zawrotną sumę ok. 50 mln zł. Same grunty fundacji powołanej przez arystokratę obejmowały ok. 20 tys. hektarów. Wśród nieruchomości były pola uprawne i lasy, ale także szereg folwarków rolnych oraz słynny zamek w Kórniku z niezwykle cennymi zbiorami Biblioteki Kórnickiej oraz sławnym arboretum (ogrodem).

Niestety, jak się okazuje, fundacja Zamoyskiego już przed wojną nie miała szczęścia do zarządców. Popadła w długi, a na poczet nierozliczonych podatków państwo zajęło tereny tatrzańskie. Po II wojnie światowej komuniści rozwiązali Zakłady Kórnickie, a ich majątek przejęły PRL-owskie władze. Dopiero po 1989 r. rozpoczęły się prace nad odtworzeniem donacji Zamoyskiego. Szczególnie aktywni okazali się posłowie z Wielkopolski. Wśród nich były europoseł Marcin Libicki, który był jedną z najważniejszych postaci w procesie odbudowy Zakładów Kórnickich. – To przedsięwzięcie miało wielu przeciwników, napotykaliśmy wiele przeszkód. A same starania o przywrócenie fundacji trwały osiem lat. Ale ostatecznie we wrześniu 2001 r. się udało. Ustawa powołująca Zakłady Kórnickie okazała się dosłownie ostatnim aktem prawnym Sejmu przed kolejnymi wyborami. Jak wiadomo, wygrali je postkomuniści, a ja znalazłem się zupełnie poza grą. W sprawie fundacji nie miałem już niczego do powiedzenia – przyznaje Marcin Libicki w rozmowie z „Uważam Rze". Zakłady Kórnickie w nowej, odtworzonej formie objęły ponad 4 tys. hektarów w okolicach Kórnika i Środy Wielkopolskiej. Nie wróciły już do niej ogromne grunty tatrzańskie i nieruchomości na terenie Zakopanego. – Ale i tak, jeśli policzyć po cenie rynkowej, dzisiaj wartość majątku fundacji to setki milionów złotych. To przecież nie tylko ziemia, lecz także wiele zabudowań – mówi wielkopolski przedsiębiorca z branży rolnej.

Poprzednia
1 2 3

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy