Najnowsza interwencja Uważam Rze

Historia

Wynalazki pana Prezydenta

Agnieszka Niemojewska

2 października 1946 r. w Versoix nieopodal Genewy zmarł Ignacy Mościcki: wybitny naukowiec, wynalazca i budowniczy polskiego przemysłu chemicznego

Jednocześnie kontynuował badania nad metodą pozyskania azotu z atmosfery, która w finale znalazła uznanie Williama Crookesa i Alberta Einsteina. Na wieść o jego sukcesie zarząd Société de l'Acide Nitrique zwrócił się z propozycją wznowienia współpracy, co zostało zaakceptowane przez wynalazcę. W 1908 r. duże szwajcarskie przedsiębiorstwo Aluminium Industrie

A.G. Neuhausen rozpoczęło budowę fabryki kwasu azotowego w Chippis. Dwa lata później w zakładzie zaprojektowanym, wybudowanym i uruchomionym przez polskiego chemika wyprodukowano pierwszą cysternę kwasu azotowego. Kwas ten sprzedawano nie tylko w Szwajcarii, lecz także eksportowano do Niemiec. Wytwarzano go zaś w takich ilościach, że podczas I wojny światowej zablokowane i pozbawione dowozu saletry państwa nie odczuwały braku kwasu do wyrobu materiałów wybuchowych.

W czasie pracy nad kwasem azotowym Mościcki opracował technologię syntezy cyjanowodoru – wkrótce również wdrożoną do produkcji. Pozbawiony wszelkich zmartwień natury finansowej, mieszkał wraz z żoną i czwórką dzieci w willi Mont Blanc u podnóża Alp, gdzie gościł u niego m.in. Józef Piłsudski. Ta przyjaźń zaowocowała po latach prezydenturą Mościckiego.

Z Fryburga do Lwowa

Nim to nastąpiło, wynalazca w 1912 r. został zaproszony do współpracy przez Politechnikę Lwowską. Problem braku stopni naukowych rozwiązano szybko: otrzymał mianowanie na profesora zwyczajnego technologii chemii nieorganicznej i elektrochemii technicznej na Politechnice Lwowskiej. W tym samym roku uczelnia nadała mu tytuł doktora honoris causa za zasługi na polu nauki i przemysłu. W 1915 r. został dziekanem Wydziału Chemicznego.

Natomiast 30 października 1916 r. zarejestrowano spółkę z wyłącznie polskim kapitałem: Instytut Badań Naukowych i Technicznych – Metan, którą kierował Mościcki wraz z dr. Kazimierzem Klingiem z Uniwersytetu Lwowskiego. Przedsiębiorstwo dzięki sprzedaży technologii okazało się zyskowne – utworzono więc przy nim fundusz stypendialny dla młodych inżynierów. Wydawano poważny naukowy miesięcznik chemiczny „Metan", następnie przemianowany na „Przemysł Chemiczny". W Instytucie Mościcki opracował i opatentował (zyski zasiliły budżet Instytutu) metodę wykorzystania emulsji ropnej, dotąd bezużytecznej i szkodliwej dla środowiska. W latach 1919–1920 profesor zarejestrował sześć patentów z zakresu destylacji i frakcjonowania ropy w procesie ciągłym, a zaprojektowana przez niego instalacja destylacji ropy w Jedliczach okazała się tak wydajna, że podobnych zaczęto powszechnie używać w Stanach Zjednoczonych (w Polsce zabrakło na to funduszy). Opracował metody uzyskiwania gazoliny z gazu ziemnego, opatentował sposób chlorowania metanu, rozwiązał też problem wykorzystania zalegającego na hałdach w Borysławiu wosku ziemnego.

Archiwalia i pamiątki po prezydencie Ignacym Mościckim jego druga żona Maria przekazała do archiwum klasztoru na Jasnej Górze

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Mościcki podkreślał wagę złej sytuacji przemysłu chemicznego w kraju i postulował oparcie tej gałęzi gospodarki państwa na surowcach rodzimych, co miało ją uniezależnić od zagranicznych koncernów. Opowiadał się także za własnością państwową zakładów chemicznych oraz budową zaplecza technologicznego skoncentrowanego w jednym ośrodku badawczym. Te propozycje nie zostały podjęte przez władze państwowe, dlatego Mościcki zdecydował się je zrealizować za pomocą środków społecznych. Z jego inicjatywy 22 marca 1922 r. udziałowcy spółki Metan przekazali jej majątek na rzecz nowo powołanego Chemicznego Instytutu Badawczego (Instytut oficjalnie otworzył Ignacy Mościcki 14 stycznia 1928 r. –  już jako prezydent Polski).

W lipcu 1922 r. został mianowany dyrektorem kombinatu związków azotowych w Chorzowie opuszczonego przez niemiecki wykwalifikowany personel inżynierów i majstrów. Przedsiębiorstwo było pozbawione wszelkiej dokumentacji technicznej i splądrowane. Mimo to zakłady zostały w ciągu dwóch tygodni wstępnie uruchomione, a po kilku miesiącach, po wprowadzeniu udoskonaleń Mościckiego, produkcja azotniaku i karbidu została wielokrotnie powiększona (np. azotniaku z 70 do 170 tys. ton rocznie) i rozszerzona o amoniak, kwas azotowy, azotan amonu, saletrzak i nitrofos, co całkowicie uniezależniło Polskę w tym zakresie od importu. W latach 1928–1930 był budowniczym Państwowych Zakładów Związków Azotowych w Tarnowie: fabrykę z 53 budynkami wybudowano kosztem 100 mln zł i osiągnięto znacznie większą  produkcję niż w Chorzowie. Dzielnicę, w której zbudowano tę fabrykę, na jego cześć nazwano Mościcami (Wikipedia).

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Anna Czyżewska

O wynagrodzeniu bez tabu

Zdecydowana większość pracowników uznaje, że rozmowę o podwyżce powinien zainicjować szef. Polacy nie są mistrzami negocjacji. Strategia biznesowej polemiki to wizytówka przedsiębiorcy