Najnowsza interwencja Uważam Rze

Tu i teraz

Kim jest Munro?

Agnieszka Niemojewska

Komitet Noblowski ogłosił swą decyzję: Nagrodę Nobla 2013 w dziedzinie literatury otrzyma Alice Munro. Czyli kto? – zastanawia się przeciętny polski czytelnik

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury powszechnie uważa się za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodę literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895 r., jest przyznawana od 1901 r.

Szwedzka „Osiemnastka"

Jako organ przyznający nagrodę Nobel wskazał Akademię Szwedzką. Została ona założona na wzór Akademii Francuskiej przez króla Gustawa III w 1786 r. Akademia składa się z 18 członków, znanych jako De Aderton („Osiemnastu"). W jej skład wchodzą szwedzcy pisarze, poeci, filolodzy i historycy. Nad wyborem laureata pracuje Komitet Noblowski, składający się z czterech lub pięciu osób, wybrany spośród członków Akademii na okres trzech lat.

Prawo do nominacji mają członkowie Akademii Szwedzkiej oraz innych akademii i instytucji o podobnym charakterze. Prawo to otrzymali także uniwersyteccy profesorowie literatury i filologii, poprzedni laureaci nagrody oraz przewodniczący stowarzyszeń odpowiedzialnych za twórczość literacką w danym kraju. Nominacje są tajne przez 50 lat – wszelkie nazwiska potencjalnych kandydatów podawane przed i po ogłoszeniu nagrody są jedynie spekulacjami.

Zgodnie z wolą Alfreda Nobla nagroda miała trafiać do osoby, która stworzy „najbardziej wyróżniające się dzieło w kierunku idealistycznym". Pierwotny wymóg, zakładający, że rozpatrywane będą dzieła powstałe w roku poprzedzającym przyznanie nagrody, został sprowadzony do stwierdzenia, że starsze prace mogą być brane pod uwagę, jeśli ich znaczenie zostało docenione dopiero niedawno. W efekcie coraz rzadziej nagroda przyznawana jest za konkretne dzieło (tak jak np. w przypadku polskich laureatów – Henryk Sienkiewicz w 1905 r. otrzymał ją za „Quo vadis", a w 1924 r. Władysław Reymont za „Chłopów"), częściej – za całokształt twórczości i to takiej, która odpowiada Akademii... ideologicznie.

Ponieważ ubiegłoroczny literacki Nobel wzbudził kontrowersje – przypomnijmy, że nagrodę otrzymał chiński pisarz Mo Yan, co spotkało się z krytyką niektórych środowisk literackich, laureat bowiem jest uważany za zwolennika rządu komunistycznego; uhonorowanie go Nagrodą Nobla uznano za sprzeczne z ideą demokracji i walki o prawa człowieka – w tym roku wybrano niebudzącą takich wątpliwości mainstreamową pisarkę z... Kanady.

Pozornie zwyczajna codzienność

Kim jest Alice Munro? Ta 82-letnia kanadyjska pisarka, jedna z najlepszych żyjących autorek krótkich form prozatorskich pokonała rankingowych „pewniaków": przede wszystkim typowanego przez bukmacherów i znawców literatury Harukiego Murakamiego, ale też Umberto Eco, Philipa Rotha czy Amosa Oza. Thomas Tausky w eseju „Alice Munro. Biocritical Essay" napisał: „uznawana za najlepszą kanadyjską autorkę krótkich nowelek i opowiadań, Alice Munro systematycznie tworzy dzieła, w których dokładny opis relacji społecznych i głęboki rys psychologiczny łączą się z bezbłędnym instynktem używania właściwej formy ekspresji". Jej opowiadania skupiają się na relacjach międzyludzkich w codziennym życiu. Akcja większości jej utworów osadzona jest w południowo-zachodniej części prowincji Ontario i często obraca się wokół z pozoru trywialnych i codziennych faktów i obserwacji otaczającej rzeczywistości. Bohaterowie tych opowiadań (na ogół kobiety) to antyteza literackiego heroizmu.

Alice Munro jest powszechnie uznawana za najlepszą kanadyjską autorkę opowiadań. Dokładny opis relacji społecznych i głęboki rys psychologiczny łączy z bezbłędnym instynktem używania właściwej formy ekspresji

Jak powiedziała dla „Głosu Wielkopolskiego" prof. Agnieszka Rzepa z Pracowni Literatury Kanadyjskiej Wydziału Filologii Angielskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza: „Twórczość Alice Munro to nie tylko proza kobieca, ale po prostu ogólnoludzka. Alice Munro jest pisarką, której kunszt jest podziwiany od wielu lat zarówno przez krytyków, jak i czytelników. Zajmuje się losami zwykłych ludzi. Jej bohaterki to kobiety, które starzeją się razem z nią. Kiedy zaczynała karierę, jej bohaterki były osobami młodymi. Najpierw były to dziewczyny, potem kobiety w średnim wieku, a potem coraz częściej osoby starsze. Ale Alice Munro mówi o wszystkich i rzeczywiście dotyka takich rejonów ludzkiego doświadczenia, które często pozostają niewyartykułowane".

Poprzednia
1 2 3

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Ewa Bednarz

Kredyt z plastiku

Tylko część banków decyduje się na wydawanie przedsiębiorcom kart kredytowych. Znacznie chętniej oferują im dużo kosztowniejsze karty obciążeniowe

Andrzej Sadowski

Wolność tak, ułatwienia nie

• RAZ POD WOZEM, RAZ POD WOZEM • Dopóki rządzący w Polsce będą mówić o ułatwieniach i ulgach dla przedsiębiorców, a nie o przywróceniu wolności gospodarczej, dopóty nie wybijemy się na ekonomiczną niepodległość