Najnowsza interwencja Uważam Rze

Historia

Siedziba Banku Anglii przy Threadneedle Street w Londynie

Imperium na kredyt

Aleksander Piński

Banki centralne powstały po to, by finansować wojny. Pierwsi wpadli na ten pomysł Anglicy. Dzięki stworzonemu w 1694 r. Bankowi Anglii radykalnie obniżyli koszt pożyczania pieniędzy i w ciągu zaledwie 30 lat zwiększyli zadłużenie kraju 50-krotnie, budując za te pieniądze flotę, która podbiła jedną czwartą Ziemi

Aż do XIX w. Wielka Brytania była jedynym krajem (nie licząc Szwecji, gdzie powstał on w 1688 r.) z uprzywilejowanym bankiem narodowym (funkcje współczesnego banku centralnego zaczął pełnić dopiero w drugiej połowie XIX w.). Francja swój narodowy bank powołała dopiero w 1800 r. Dlaczego trzeba było ponad 100 lat, by inne kraje skopiowały model banku narodowego Anglii? Prof. Broz twierdzi, że wynikało to ze stopnia centralizacji kraju.

Otóż, by system banku centralnego działał, rząd centralny musi być w stanie zagwarantować bankowi narodowemu monopol na obsługę finansów władzy. Jeżeli w kraju jest silna centralna władza, zwykle nie ma z tym problemu. Jednak w krajach federacyjnych rząd centralny nie ma wyłączności na wydawanie przepisów dotyczących gospodarki całego kraju. Władze kraju muszą konkurować z władzami lokalnymi, gdyż przyznanie monopolu bankowi centralnemu jest źródłem pieniędzy dla władz i lokalne władze nie chcą oddać tych środków rządowi centralnemu (mogą za te środki wybudować infrastrukturę albo zapłacić za szkoły). Dlatego banki narodowe powstały najpierw w najbardziej scentralizowanych państwach (Szwecja – 1688 r., Wielka Brytania – 1694 r., Francja – 1800 r., Finlandia – 1811 r., Holandia – 1814 r., Austria – 1816 r., Norwegia – 1816 r., Dania – 1818 r.). Najpóźniej zaś pojawiły się one w krajach federacyjnych: w Szwajcarii – 1905 r., Australii – 1911 r., USA – 1913 r., Kanadzie – 1935 r. W federacyjnej, zdecentralizowanej Szwajcarii jeszcze w 1881 r. działało trzydzieści jeden kantonalnych banków z prawem do emisji banknotów. Co więcej, szwajcarska konstytucja nawet zakazywała ustalenia ogólnokrajowego monopolu w tym zakresie. Zmieniono ten zapis dopiero wtedy, gdy w czasie kryzysów finansowych banki z kantonów nie były w stanie koordynować polityki tak, by skrócić czas trwania kryzysu, ale walka między zwolennikami i przeciwnikami tego rozwiązania trwała 20 lat.

1 2 3
Następna

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Piotr BOŻEJEWICZ

Może i koniec, ale nie świata

• TAKO RZECZE [P] •Skoro Obama nawet w części nie okazał się takim cudotwórcą, jak przepowiadali eksperci, to czemu Trump miałby być taki groźny, jak go malują ci sami ludzie?

Andrzej Sadowski

Wolność tak, ułatwienia nie

• RAZ POD WOZEM, RAZ POD WOZEM • Dopóki rządzący w Polsce będą mówić o ułatwieniach i ulgach dla przedsiębiorców, a nie o przywróceniu wolności gospodarczej, dopóty nie wybijemy się na ekonomiczną niepodległość