Najnowsza interwencja Uważam Rze

Świat

Zachod slonca nad uwielbianym przez turystow Meczetem Sultana Ahmeda, zwanym tez Blekitnym Meczetem

Półksiężyc nad Bosforem

Agnieszka Niemojewska

Feeria barw, smaków i zapachów, tygiel kultur i narodów na styku Azji i Europy. Zwierciadło historii: serce Bizancjum, Nowy Rzym, Konstantynopol... Stambuł

Pierwszy meczet w Stambule wybudowano w Kadiköy po azjatyckiej stronie miasta, która została zdobyta przez Pańtwo Osmańskie w 1353 r. Pierwszym meczetem po europejskiej stronie był meczet wybudowany w Rumeli Hisari w 1452 r. Od końca XIX w. liczebność mniejszości ormiańskiej i greckiej w Stambule zmniejszała się drastycznie. W 1923 r. doszło do wymiany ludności między Grecją a Turcją (greckim mieszkańcom Stambułu oraz wysp Imbros i Tenedos pozwolono zostać w swoich domach, w zamian za co w greckiej Tracji Wschodniej mogła pozostać miejscowa społeczność turecka). Mimo to w latach 30. XX w. wprowadzono dyskryminujące ustawodawstwo, które zabraniało Grekom wykonywania około 30 zawodów: od krawca czy cieśli po zawody medyczne i prawnicze. W 1942 r.  wprowadzono dodatkowe podatki dochodowe, które miały służyć zebraniu funduszy na obronę kraju w razie ewentualnego przystąpienia Turcji do II wojny światowej. Szczególnie boleśnie dotknęły one ludność niemuzułmańską (chrześcijanie, Żydzi), wciąż kontrolującą znaczną część tureckiej gospodarki. Dodatkowo w 1955 r. tzw. Pogrom Stambulski spowodował dalszą, liczną emigrację Greków. Natomiast w 1964 r. wszyscy Grecy nieposiadający tureckiego obywatelstwa (było ich ok. 100 tys.) zostali deportowani. Obecnie większość Greków i Ormian w Turcji zamieszkuje okolice Stambułu. Znajduje się tu również pewna liczba Niemców Bosforskich. W okolicach Stambułu znajdują się osiedla zamieszkane przez ludność obcego pochodzenia (m.in. przez Polaków w tzw. Polonezköy). 26 listopada 1855 r. w ówczesnym Konstantynopolu  zmarł Adam Mickiewicz.

Dowody bogatej historii

Pomimo zniszczeń miasto obfituje w wiele cennych zabytków z okresów bizantyjskiego i osmańskiego. To bowiem polis: „Niegdyś Konstantynopol. Jeszcze wcześniej – Bizancjum. Miasto zostało założone przez doryckie plemię Greków, całe tysiąclecie wcześniej, zanim cesarz rzymski Konstantyn miał je uczynić Jedynym. Była to helleńska kolonia w kraju barbarzyńców. (…) 11 maja 330 roku (…) Rzym stał się chrześcijański, a miasto Bizancjum, zgodnie z wolą cesarza, stało się Nova Roma Constantinopolitana: nowym Rzymem, miastem Konstantyna. (…) To tutaj, w Bizancjum, chrześcijańskim mieście Boga, a nie w Rzymie, została zachowana klasyczna spuścizna Hellenów i  dawnych Rzymian. Łacina początkowo stanowiła język dworu, ale nawet tam szybko przechodzono na grecki. Ludem byli więc Grecy i tak pozostało. Grecy, którzy nazywali i nazywają siebie Rzymianami. (…) Osmańscy zdobywcy nie tylko pozostawili w dużej mierze nietknięte stare budowle, ale także sama nazwa Konstantinopel, inaczej niż można by przypuszczać, nie popadła w niełaskę po zdobyciu miasta przez Turków w 1453 r. Wręcz przeciwnie – turecko-arabska wersja Konstantiniye pozostawała w użyciu aż do lat 30. (ub. wieku – przyp. AN) i jeszcze pod koniec istnienia imperium osmańskiego pojawiała się na stemplach pocztowych. (…) Powstała w 1923 roku Republika Turcji robiła wszystko, aby zapomniano o imperium osmańskim. (…) Mustafa Kemal Atatürk demonstracyjnie wybrał anatolijską  prowincjonalną dziurę Ankarę na nową stolicę. Od teraz polis nosiło nazwę Stambuł”.

Najważniejsze zabytki miasta znajdują się w części zwanej Golden Horn (Złoty Róg),  czyli na obszarze zajmowanym niegdyś przez Konstantynopol. Współczesny Stambuł to świat islamu z setkami meczetów. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że każdy – bez względu na wyznanie, rasę czy płeć – ma prawo wejść do meczetu. Wymaga się jedynie przestrzegania podstawowych zasad dotyczących ubioru. Przed wejściem do środka trzeba zdjąć obuwie, a kobiety powinny nakryć głowę. Należy unikać odkrytych ramion, głębokich dekoltów, koszulek na ramiączkach, sukienek czy spodni krótszych niż do połowy łydki. Dopuszczalne jest wchodzenie do środka w czasie modlitw, ale zdjęcia można robić tylko poza czasem modlitw.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Andrzej Sadowski

Wolność tak, ułatwienia nie

• RAZ POD WOZEM, RAZ POD WOZEM • Dopóki rządzący w Polsce będą mówić o ułatwieniach i ulgach dla przedsiębiorców, a nie o przywróceniu wolności gospodarczej, dopóty nie wybijemy się na ekonomiczną niepodległość