Najnowsza interwencja Uważam Rze

Cywilizacja

Buddenbrookowie i Brokowie

Włodzimierz Bolecki

Najnowsza powieść Bronisława Wildsteina to poruszająca opowieść o świecie niszczonym przez paroksyzmy historii

W powieści „Buddenbrookowie” Tomasza Manna wielopokoleniowa rodzina kupców i przedsiębiorców jest symbolem całego społeczeństwa, jego cnót, zasad, sztuki tworzenia, budowania i przekazywania wzorów z pokolenia na pokolenie. Miejsce akcji – Lubeka – jest symbolem całego XIX-wiecznego świata – stabilnego, mocno osadzonego w swojej przeszłości i, chociaż powieść Manna poświęcona jest dziejom „upadku pewnej rodziny”, z ufnością  budującego swoją przyszłość. Do tej arkadii pragmatyki, systematyczności, zasad i porządku gwałtowną erozję wprowadza dopiero sztuka końca XIX w. – przyniosła nową wrażliwość, nowe idee, wartości, emocje, cechy psychiczne i charakterologiczne.



Powieść Bronisława Wildsteina opowiada o polsko-żydowskiej rodzinie Broków. Podobnie jak Mann na formę opowiadania Wildstein wybiera sagę rodzinną. Podobnie jak Mann Wildstein czas akcji rozciąga na całe stulecie – na wiek XX. Podobnie jak Mann… – nie, takich podobieństw nie da się jednak dalej wyliczać, bo porównania odsłaniają w obu powieściach tylko dramatyczne różnice doświadczeń jednostkowych, rodzinnych, społecznych i narodowych.

Nadrzędnym problemem powieści Wildsteina jest doświadczenie zbiorowe – walka, zwłaszcza po 1945 r., o wyzwolenie od wszelkich form totalitaryzmu. Posługując się rozmaitymi gatunkami, mieszając czasy akcji i opowieści, swobodnie krążąc pomiędzy wydarzeniami z różnych okresów minionego wieku, Wildstein tworzy rozległą panoramę społecznej, politycznej i intelektualnej historii XX w. W jej centrum znajduje się pytanie o formy zniewolenia,  jakim poddane były jednostki i narody naszej części Europy. Poprzez historię rodziny Broków, poprzez dzieje jej wzlotów, upadków i rozkładu, Wildstein opowiada o historii współczesnej –  nie tylko o kolejnych próbach odrzucenia komunizmu w Polsce, ale przede wszystkim o cenie, jaką jednostki, rodziny i zbiorowości płaciły za życie – pokorne i niepokorne – w trujących wyziewach ideologicznej bestii. Równocześnie opowiada Wildstein o uniwersalnym wymiarze tej  historii. Sięgając po wydarzenia z historii rewolucji bolszewickiej, pokazując ideologiczne argumenty komunistów, rozmaitych paputczyków, oportunistów, „małych biesów”, a przede wszystkim funkcjonariuszy zorganizowanego aparatu represji, Wildstein analizuje niekończące się warianty paradoksu Szygalewa (znanego z powieści Dostojewskiego) mówiącego o tym, że rewolucje zaczynające od pochwały nieograniczonej wolności prowadzą w rezultacie do nieograniczonej tyranii. Wiek XX – i to już jest doświadczenie bohaterów powieści Wildsteina – dodał jeszcze jedno ponure doświadczenie: zaczyna się od słów, idei, ideologii, od gry pojęć, kalamburów i gier językowych, a kończy na fizycznych torturach, morderstwach, gwałtach czy wyrywaniu paznokci. Zaczyna się od ulepszania świata, a kończy na eksterminacji ludzi i narodów.

W centrum powieści Wildsteina znajdują się konkretni ludzie, nie abstrakcyjne idee, wydarzenia polityczne są tu tłem lub raczej wirem, w który są wciągani, z którym walczą o przeżycie, w którym są łamani i wyrzucani na powierzchnię. Soczystość tych postaci, ich niejednoznaczność, pokręcone losy i motywacje zachowań czynią z tej powieści znakomite studium ludzkich charakterów w czasie marnym.

Mistrzowsko opowiedziane, skomplikowane historie poszczególnych postaci, ich wielostronne, wnikliwe portrety psychologiczne, znakomite dialogi,  intelektualny rozmach przedstawianych w powieści problemów, a przede wszystkim  niecofanie się przed żadnym tabu, czynią z powieści Wildsteina wydarzenie artystyczne i intelektualne, stawiające autora „Czasu niedokonanego” wśród najwybitniejszych współczesnych polskich pisarzy.

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy