Najnowsza interwencja Uważam Rze

Cywilizacja

Cztery ściany umysłu

Wojciech Lada

„Szóste, najmłodsze i inne opowiadania” to rzut oka na praktycznie całe dotychczasowe, literackie życie Józefa Hena

Powiedzieć, że Hen jest mistrzem krótkiej formy, byłoby może i prawdą, ale cokolwiek krzywdziłoby pisarza, który ma w dorobku i żywe reportaże, i niezłe powieści historyczne, i erudycyjne eseje, o doskonałych biografiach  nie wspominając. Krakowskim targiem uznajmy więc, że jest mistrzem m.in. krótkiej formy, czego właśnie wydany zbiór opowiadań jest całkiem niezłym przykładem.

Oczywiście już na starcie można się uczepić, że większość z tych prawie 30 tekstów była już publikowana, a niektóre, choćby „Krzyż walecznych", to już właściwie kanon powojennej literatury. Po co więc znów zawracać sobie nimi głowę? Otóż z kilku powodów, ale najważniejszy jest chyba taki, że „Szóste, najmłodsze" daje wgląd w dokładnie cały – mówimy o formie opowiadania – dorobek pisarza. Mamy tu wczesne teksty wojenne, z lat 40., są psychologiczne portrety PRL-owskiego mieszczaństwa, których kreśleniem Hen parał się 40 lat później. Jest wreszcie garść materiałów z ostatnich lat – one właśnie publikowane dotąd nie były.

Jaki więc wizerunek Hena wyłania się z tej obejmującej sześć dekad retrospektywy? Jak łatwo przewidzieć – niejednolity. Tuż po wojnie, kiedy zaczął publikować, miał zaledwie 23 lata, ale swoje najsłynniejsze i najlepsze teksty z tego wczesnego okresu stworzył dekadę później. Wspomniany „Krzyż walecznych", „Kłopoty z psem" czy „Bokser i śmierć" – Hen zupełnie niedawno opuścił wówczas armię i faktycznie jest w tych opowiadaniach coś wojskowego. To w zasadzie pozbawione komentarza, jednowątkowe raporty. Czyżby młody pisarz rzeczywiście był wówczas tak nasiąknięty żołnierskim drylem? To chyba raczej literacki zabieg – beznamiętny język w zestawieniu z tematyką wszechobecnej śmierci do dziś w każdym razie robi spore wrażenie. Jak w „Bokserze i śmierci", gdzie wynik meczu bokserskiego rozstrzyga o życiu lub zagładzie, a język sprawozdawcy sportowego miesza się z przytłaczającymi obrazkami obozu koncentracyjnego i rozpostartego między oboma światami bohatera.

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Hubert Kozieł

Czy Podesta zadławi się pizzą?

• SPISKOWA TEORIA WSZYSTKIEGO • Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych były wielkim zwycięstwem zwolenników spiskowej teorii dziejów. Potwierdziły bowiem wiele ich tez