Najnowsza interwencja Uważam Rze

Świat

UNIVAC ? pierwszy komputer produkowany seryjnie kosztowal 1 mln dol. i zajmowal ponad 100 m kw. powierzchni

Od abaka do peceta

Jerzy Matusiak

Kieszonkowe maszyny liczące wymyślono już w pierwszej połowie XVII wieku

Następny projekt Babbage'a to pierwszy w historii programowany komputer ogólnego zastosowania – tzw. maszyna analityczna. Jak przystało na wiek pary, miała być napędzana silnikiem parowym. Program i dane zapisane były na kartach perforowanych. Wyniki obliczeń miała podawać drukarka lub ploter rysujący wykresy. Komputer miał mieć pamięć (mechaniczną) i jednostkę centralną (mechaniczny procesor). Programowanie zakładało używanie pętli, instrukcji warunkowych, przetwarzania równoległego. Jak widać, urządzenie stanowiło coś w rodzaju kompletnego komputera epoki wiktoriańskiej. Niestety, ogromne koszty oraz trudności techniczne i technologiczne nie pozwoliły na powstanie urządzenia w całości. Jest jednak prawdopodobne, że w najbliższych latach zostanie ono zrekonstruowane.

Zerojedynkowy alfabet

Pomysł na zapisywanie danych na papierowych kartach perforowanych nie pochodził od Babbage'a, ale został wprowadzony w tzw. krosnach automatycznych Jacquarde'a na przełomie XVIII i XIX w. Pomysł przyjął się szybko jako metoda utrwalania i analizy wyników spisów powszechnych. Pewien pracownik amerykańskiego biura statystycznego, Herman Hollerith, w latach 80. XIX w. skonstruował maszynę mechaniczno-elektryczną, która automatycznie odczytywała i porządkowała dane statystyczne zapisane na specjalnych kartach perforowanych. Urządzenie Holleritha pozwoliło ośmiokrotnie przyspieszyć prace obliczeniowe przy spisie powszechnym z 1890 r. w USA. Podobne konstrukcje rozpowszechniły się na całym świecie. Na początku XX w. zapisywano i odczytywano miliony takich kart. Zrodził się więc przemysł przetwarzania danych i firmy takie jak IBM (1917).

Wiek XX przyniósł rozwój podstaw teoretycznych budowy komputerów. Przede wszystkim za uniwersalny język maszyn matematycznych uznano system binarny. Już 3 tys. lat temu był on znany w Chinach. Traktat z tego okresu z opisem notacji zerojedynkowej za pośrednictwem jezuitów trafił do Europy w XVII w. Jego zwolennikiem i propagatorem został Leibniz. Idee Leibniza podchwyciło wielu XX-wiecznych matematyków, w tym Alan Turing. Wirtualna maszyna Turinga była schematem przetwarzania algorytmów zapisanych zero-jedynkowo. O ile założenia teoretyczne takiego urządzenia były dość proste, o tyle realizacja praktyczna skomplikowana. Z pomocą przyszła elektrotechnika i znane od czasów telegrafu urządzenie zwane przekaźnikiem (przełącznik sterowany elektromagnesem).

W latach 30. zaczęły powstawać kalkulatory elektromechaniczne. Jeden z pierwszych został zbudowany ze starych części elektrycznych na kuchennym stole przez Amerykanina, pracownika firmy Bell. Firma ideę podchwyciła i w ciągu kilkunastu lat wyprodukowała wiele modeli kalkulatorów przekaźnikowych.

Niemiecki pionier techniki cyfrowej, Konrad Zuse, nie miał tyle szczęścia co jego amerykańscy koledzy. Swoje urządzenia budował sam w prywatnym mieszkaniu. Mimo to udało mu się w czasie drugiej wojny światowej skonstruować pierwszy w Europie programowany kalkulator. Rozbudowana wersja takiego kalkulatora pracowała w Szwajcarii aż do lat 60.

Kres urządzeń elektromechanicznych przyniosła rozwijająca się intensywnie w XX w. elektronika, a przede wszystkim pojawienie się lamp elektronowych. Umożliwiały one wielokrotnie szybsze obliczenia niż elementy mechaniczne. Za pierwszy komputer lampowy można uznać urządzenie Amerykanów – Atanasoffa i Berry'ego z 1941 r., zawierające 200 lamp przeznaczonych do wykonywania podstawowych działań arytmetycznych i jedną z pierwszych pamięci elektronicznych, opartą na kondensatorach.

Dalszy rozwój maszyn liczących podyktowany był potrzebami toczącej się wojny. Swoisty wyścig zbrojeń między hitlerowskimi Niemcami a aliantami doprowadził pod koniec wojny do powstania w Anglii komputerów lampowych Koloss I i Koloss II. Służyły one do odczytywania wiadomości zaszyfrowanych przez coraz bardziej skomplikowane wersje Enigmy. Sam pomysł deszyfracji i jego postawy matematyczne stworzyli jeszcze przed wojną polscy matematycy i inżynierowie.

Wstępniak

Materiał Partnera

Jak wdrożyć SAP S/4HANA?

Nowoczesne systemy informatyczne to podstawa dobrze działającego i innowacyjnego przedsiębiorstwa. Dla wielu firm wyzwaniem nie jest wybór systemu ERP, ale jego wdrożenie. Dlaczego? Musi być...

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy

Felietony

Hubert Kozieł

Czy Podesta zadławi się pizzą?

• SPISKOWA TEORIA WSZYSTKIEGO • Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych były wielkim zwycięstwem zwolenników spiskowej teorii dziejów. Potwierdziły bowiem wiele ich tez